Splunk چیست؟

Splunk، پلتفرمی جهت تحلیل داده‌های ماشینی یا (machine‑data) است. در واقع، داده‌هایی که توسط ماشین‌ها، سرورها، سرویس‌ها، دستگاه‌ها، اپلیکیشن‌ها، سنسورها و غیره تولید می‌شوند. این داده‌ها ممکن است در قالب لاگ (log)، رویداد (event)، متریک، هشدار یا پیام رخداد باشند.

بدون شک، هدف Splunk این است که این حجم بزرگ و متنوع از داده‌ها را جمع‌آوری (collect)، ذخیره (index)، جستجو (search)، تحلیل (analyze) و در صورت نیاز بصری‌سازی (visualize) کند. به گونه‌ای که شرکت‌ها یا سازمان‌ها بتوانند از آن برای نظارت، امنیت، تحلیل عملکرد، عیب‌یابی و گزارش‌گیری استفاده کنند.

به طور کلی، اسپلانک کمک می‌کند تا (غار داده‌ها) یا  spelunking که الهام بخش نام Splunk است،کشف شوند. در حقیقت، وقتی حجم زیادی از داده‌های خام، بدون ساختار و پراکنده مانند لاگ‌های سرور در یک سازمان تولید می‌شود، مدیریت و تحلیل آن‌ها بسیار دشوار است. به این صورت که،

  • داده‌ها انباشته شده‌اند،
  • ترتیب مشخصی ندارند،
  • فهم آن‌ها دشوار است،
  • و در نگاه اول شاید بی‌ارزش یا غیرقابل درک به نظر برسند.

در نهایت، اسپلانک مانند یک غارنورد عمل میکند. ابتدا، به داده‌های خام دسترسی پیدا می‌کند. سپس،  Splunk با ایندکس‌گذاری، فیلترکردن، تجزیه و تحلیل، داده‌های تاریک و غیرقابل‌درک را قابل جستجو و قابل فهم می‌کند. در نهایت، اطلاعات کاربردی (insights)  را از داخل داده‌های خام استخراج مینماید.

 

 

اجزای اصلی در Splunk

1. Forwarder:

فورواردر در اسپلانک یک (Lightweight Agent) است که اولین نقطه تماس بین سیستم و پلتفرم Splunk است. بنابراین، برروی سرورها، ماشین‌ها، کلاینت‌ها یا هر منبع داده نصب می‌شود. سپس، Forwarder داده‌ها یا لاگ‌ها را از محل تولید، جمع‌آوری نموده و در نهایت، به سرورهای مرکزی Splunk (یعنیIndexer  یا Heavy Forwarder) ارسال خواهد کرد.

 

2. Indexer:

 Indexer هسته‌ی اصلی پردازش و ذخیره‌سازی داده در Splunk میباشد. از این رو، داده‌‌ها از Forwarder یا سایر ورودی‌ها که وارد Splunk می‌شوند، ابتدا به Indexer می‌رسند. در حقیقت، وظیفه ایندرکسر به شرح ذیل است:

  1. پردازش داده‌ها(Parsing)
  2. ساختاردهی و تبدیل(Indexing) داده خام به داده قابل تحلیل و جستجو
  3. ذخیره‌سازی اختصاصی در بانک داده‌ی Splunkبرای لاگ‌ها
  4. پاسخ‌گویی به جستجوها (Search Serving) به صورت سریع برای داده‌های حجیم

 

3. Search Head:

رابط کاربری (UI) یا رابط برنامه‌نویسی  API اسپلانک را برای کاربر فراهم می‌کند تا بتواند جستجو انجام دهد، گزار‌ش‌ها بسازد، داشبورد و گزارش‌دهی و تجسم داده (visualization)  انجام دهد. همچنین، داشبوردهای SplunkWEB، صفحه جستجوی SPL، مدیریت کاربران، اپلیکیشن‌ها و… همگی روی Search Head اجرا می‌شوند.در واقع، Search Head یک  بخش زیرساختی (Infrastructure Layer) است.

 

4. موتور جستجو (Search Engine) و زبان جستجو:

Splunk از زبان جستجو اختصاصی به نام Search Processing Language (SPL) استفاده می‌کند. در نتیجه، امکان نوشتن پرس‌وجو‌های پیچیده (Query)، فیلتر، تبدیلات، آمارگیری و تجمیع داده‌ها را فراهم می‌کند.

 

5. داشبوردها، گزارشات، هشدارها و تجسم داده(Visualization):

با استفاده از رابط کاربری (UI) یا API در Splunk، کاربران می‌توانند داشبوردهای تعاملی، نمودارها، جداول و گزارش‌های دوره‌ای ایجاد کنند. همچنین، امکان تعریف هشدارهای خودکار وجود دارد تا در صورت وقوع رویدادهای مهم مانند خطا، افزایش غیرعادی ترافیک یا دسترسی مشکوک، سریعاً اطلاع‌رسانی شود. تمام این قابلیت‌ها و خروجی‌ها از طریق Search Head مدیریت و اجرا می‌شوند.

 

 

قابلیت‌ها و کاربردهای اصلی Splunk   

1.  مدیریت لاگ و داده  (Log & Data Management)

  • Splunk امکان دریافت داده (Data Ingest) از هر منبع را دارد. منابعی مانند: سرورها (Linux , Windows) ، اپلیکیشن‌ها، دیتابیس‌ها، سیستم‌های عامل، زیرساخت شبکه (Switch, Router, Firewall)، سرویس‌های ابری (AWS, Azure, GCP)، سرویس‌های امنیتی (IDS/IPS، WAF، SIEM)، لاگ‌های سیستمی، اپلیکیشنی، syslog، event log.
  • ایندکسینگ زمان‌بندی‌شده (Time-Series Indexing) در Splunk به این معناست که تمام داده‌های ورودی بر اساس زمان مرتب و سازماندهی می‌شوند. این ساختار زمانی باعث می‌شود Splunk بتواند حتی در میان حجم بسیار زیاد داده‌ها، جستجوهای سریع و دقیق انجام دهد و نتایج را در کمترین زمان ارائه کند.
  • اسپلانک قابلیت نگهداری داده‌ها در لایه‌های مختلف حافظه (hot, warm, cold, frozen) را دارا میباشد. به این معنا که، داده‌هایی که بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرند روی سریع‌ترین و گران‌ترین حافظه ذخیره می‌شوند. در مقابل، داده‌های قدیمی‌تر به تدریج به حافظه‌های ارزان‌تر منتقل خواهند شد. پس، این قابلیت باعث کاهش هزینه ذخیره‌سازی و در عین حال حفظ کارایی جستجو است. بنابراین، splunk برای شرکت‌هایی که نیاز به آرشیو داده و تحلیل تاریخی دارند حائز اهمیت است.

 

2. تحلیل، داشبورد و گزارش‌دهی (Analytics & Visualization)

  • با استفاده از زبان جستجوی Splunk یا همان SPL می‌توان کوئری‌های پیشرفته نوشت، آمار و تحلیل دقیق روی داده‌ها انجام داد، الگوهای تکرارشونده را شناسایی کرد و بین رویدادهای مختلف ارتباط برقرار کرد. این قابلیت‌ها به تیم‌ها کمک می‌کند تا تحلیل امنیتی انجام دهند، حملات و رفتارهای مشکوک را سریع‌تر کشف کنند و دید عمیق‌تری نسبت به داده‌ها به دست آورند.
  • ساخت داشبورد گرافیکی و تعاملی (نمودارها، جداول، کارت‌های تصویری) توسط Splunk که برای تیم‌ فنی و مدیران قابل فهم و استفاده باشد.
  • هشداردهی(Alerting): Splunk هر لحظه داده‌ها را بررسی میکند. علاوه براین، شرایط (thresholds / anomaly detection) را تعریف میکند. بنابراین، در صورت وقوع اتفاقات مشکوک یا بحرانی، اسپلانک (Splunk) به‌صورت خودکار هشدار ارسال می‌کند.

 

3. امنیت، مانیتورینگ تهدیدات و SIEM (Security / SIEM / Observability)

  • Splunk یک پلتفرم امنیتی پیشرفته است. به طور کلی، با افزونه‌هایی مانند Splunk Enterprise Security (ES) می‌توان لاگ‌های امنیتی، رخدادهای شبکه، لاگ‌های سرویس‌ها و اپلیکیشن‌ها، رویدادهای احراز هویت، اطلاعات آسیب‌پذیری و گزارش‌های مربوط به تهدیدات را جمع‌آوری و تحلیل نمود.
  • ES به تیم‌های امنیتی SOC به صورت real-time  هشدار میدهد تا حملات و رفتارهای غیرعادی را کشف کنند. سپس، واکنش مناسب به تهدیدات نشان دهند. مانند: تشخیص رفتارهای مشکوک، تحلیل زنجیره حملات، تهدیدهای نوظهور، تشخیص نفوذ، تحلیل لاگ‌ها و audit  برای انطباق با استانداردها.
  • مهمتر از همه، Splunk برای عملیات IT، تیم‌های DevOps یا SRE ، گزارش‌دهی فنی برای مدیریت، پایش سرویس و performance monitoring (یعنی نظارت بر سلامت سرویس‌ها)، تشخیص گلوگاه‌ها، مشکلات عملکرد، ایجاد داشبورد وضعیت آنی کاربرد دارد.

 

4. تصمیم‌گیری مبتنی بر داده و گزارش کسب‌وکار (Business Analytics / Operational Intelligence)

  • Splunkمی‌تواند رفتار کاربران را تحلیل کند، همچنین، الگوهای استفاده مانند ساعات پرترافیک را شناسایی نماید. علاوه براین، عملکرد سیستم‌ها را بررسی نماید. در نهایت، این اطلاعات برای مدیران کسب‌وکار ارزش بسیار بالایی دارد.
  • بزرگترین مزیت Splunk این است که تمامی داده‌های استخراج شده در یک پلتفرم کنار هم دیده می‌شوند. به همین دلیل، این دید تجمیعی Unified Visibility (از زیرساخت تا اپلیکیشن و امنیت) باعث می‌شود، سازمان‌ها تصمیمات دقیق‌تر با سرعت بالا بگیرند.

 

 

مزایا و نکات برجسته Splunk نسبت به ابزارهای سنتی

  • انعطاف‌پذیری در دریافت داده: Splunk برای دریافت داده‌ها نیازی به تعریف مدل داده (Schema) از قبل ندارد. به همین دلیل، می‌توان هر نوع داده ساختارمند، نیمه‌ساختارمند یا حتی داده خام را مستقیماً وارد سیستم کرد. سپس، پردازش و اعمال ساختار تنها در زمان جستجو انجام می‌شود، که این موضوع سرعت و انعطاف ابزار را به شکل قابل توجهی افزایش می‌دهد.
  • مقیاس‌پذیری بالا: Splunk از محیط‌های کوچک تا دیتاسنترهای بزرگ سازمانی را پشتیبانی می‌کند و توان مدیریت داده‌ها در مقیاس ترابایت و حتی بیشتر را دارد.
  • سرعت جستجو و تحلیل: Splunk داده‌ها را زمان‌بندی ‌شده ایندکس‌گذاری مینماید. به همین خاطر، جستجو و تحلیل سریع حتی روی داده‌های حجیم ممکن خواد بود.
  • یکپارچگی ابزارها: Splunk می‌تواند جمع‌آوری لاگ‌ها، امنیت (SIEM)، مانیتورینگ سرویس، تحلیل عملکرد، گزارش‌دهی و داشبورد را تحت یک پلتفرم ارائه دهد. در نتیجه، این کار پیچیدگی زیرساخت را کم کرده و مدیریت ساده‌تر، هزینه‌ی نگهداری کمتر و هماهنگی بین تیم‌ها بهتر می‌شود.
  • قابلیت سفارشی‌سازی و توسعه: از طریق اپلیکیشن‌ها، افزونه‌ها، API، اسکریپت‌ها و رابط توسعه، می‌توان Splunk را با نیازهای خاص سازمان تطبیق داد.
  • پتانسیل برای امنیت، انطباق و گزارش قانونی(compliance & audit): Splunk قابلیت نگهداری تاریخچه (log retention)، هشداردهی، ارتباط بین رویدادها را دارا میباشد.

 

 

Splunk برای چه کسانی / سازمان‌هایی  مناسب است؟

  • شرکت‌ها و سازمان‌ها با زیرساخت IT گسترده که تعداد زیادی سرورها، اپلیکیشن‌ها، دستگاه‌ها، سرویس‌ها، شبکه و غیره دارند.
  • تیم‌های DevOps / SRE / IT Ops که قابلیت‌های مانیتورینگ لحظه‌ای، بررسی عملکرد، ساخت گزارش‌ فنی، تشخیص گلوگاه‌ها و تحلیل رخداد و خطاها را نیاز دارند.
  • تیم‌های امنیتی و مراکز عملیات امنیت (SOC, SecOps) که نیاز به دید جامع از لاگ‌های امنیتی، رخدادهای مشکوک، تحلیل امنیتی، شناسایی تهدید و حملات و واکنش سریع دارند.
  • سازمان‌هایی که نیاز به گزارشات امنیتی، انطباق با استانداردها (مانند ISO 27001، PCI-DSS، SOX یا GDPR )، audit و رصد مداوم و ثبت رویدادها دارند.
  • کسب‌وکارهایی که به تحلیل داده و بررسی رفتار کاربران نیاز دارند تا تصمیم‌گیری دقیق‌تری داشته باشند، عملیات خود را بهینه کنند، هزینه‌ها را کاهش دهند و بهره‌وری را افزایش دهند، می‌توانند از Splunk بیشترین بهره را ببرند.